Подготовительная к школе группа «Солнышко»

Воспитатели: Монгуш Чинчи Доржуевна, Куулар Олча Валентиновна

Помощник воспитатель: Ховалыг Урана Кызыл-ооловна

В группе воспитываются 24 детей.

КОНСУЛЬТАЦИИ ДЛЯ РОДИТЕЛЕЙ:

Ыры-хогжум кичээли.(Холдар сайзырадылгазы)

Тема : «Бичии хензиг холчугаштар»

Сорулгазы:Уругнун холдарын шимчедиринге чанчыктырып ооредир.Бодуун шимчээшкиннерни уругга айтып берип тургаш оскерлиишкинни биле шын кылып чанчыктырар.Ыры-хогжумге ынак болурун чедип алыр.

Сула шимчээшкин: «Холчугаштар».

1)Холчугаштар хочалар (холдарын артынга чажырар).

Кайда силер,костуннер!

-Бо-дур бис,бо-дур бис!(холдарын шимчедип коргузер).

Бо-ла болгай хокаштар.

2)Хензиг-хензиг салаалыг (салааларын шимчедип коргузер)

Хенче-хенче хочалар.

Бо-дурбис,бо-дур бис (чугаалаар)

Бо-ла болгай хокаштар.(холдарын часкаар).

Уругларга бо ссылка- биле киргеш «Арбай-Хоор» деп ырыны салып берип, дыннадынар.

26.01.2022ч.Чугаа сайзырадылгазы.
Тема: Тыва улустуң оюну «Чадыр өг».

Сорулгазы: уругларга тыва оюнну ойнадып өөредир, салааларга оюннарны ойнадып салаалар ажылын быжыктырып, уругнуң чугаазын сайзырадыр, оюнга сонуургалдыг болурун чедип алыр. Чадыр өгнүң хевирин уругнуң чаш, бичии салааларынга шын, быжыг тудуп билир кылдыр өөредир. Сөстерни, үннерни шын ададып өөредир.

Кыска чорудуу:
1. Уругларга баштай салааларга мергежилди кылдырар: бистиң бичии салаалар, бичиидаа бол шимченгир. 1-2-3! 1-2-3! ( салааларын зарядкаладыр)

2.Уругларны чанынга чоок олуртуп алгаш, салаалар — биле чадыр хевирин тудуп көргүзер, уругларны база шак-ла ынчаар салааларын тудуп алыр кылдыр өөредир.

Оюннуң сөстери:
— мээң оглум улуг аң адып экелген, ооң эъдин хайындырып чиир улуг паштан бериңерем?
— чадыр иштинде паш бар, ону ап алыңар, чүгле оваарымчалыг болур, ызырар ыт бар шүве!
Уруг салааларны чадырлай тудуп алырга улуг кижи салаалар аразынче айтып чугааланыыр:
— моон кирип болур бээ? Моон кирип болур бээ?…
Айтырга-ла уруг «чок» деп, чугаалап-ла турар, ынчалдыр адыштарның адаанга келгеш база айтырарга «ийе» деп, харыыны дыңнааш, дыка дүрген салаалар аразындан өде халый бээр.
Өде халып четтикпейн база туруп болур, ол дээрге ызырар ытка ызыртып алганы ол болур.
Ыт ызырган дээш » харр-харр! » дээш, өде халып бар чыдар холду кижиргендир туткулаптар.

27.01.2022 . Чурулга.Краска болгаш ховен палочкалар — биле.
Тема: «Хар-кадай».
Сорулгазы: уругларны краска — биле саазынга чурудуп өөредирин уламчылаар. Кисточка орнунга ховен палочканы тутсуп чурудар. Краска — биле ажылдап олура арыг-силиг болурунга өөредип, кижизидер, шык салфетка — биле аштанып олурарынга чаңчыктырар.
Херек чүүлдери: көргүзүг материалынга чуруктар » Кыш», «Хар кадай», уругларга альбом саазыны, ховен палочка, краскалар база аштаныырынга шык салфеткалар.
1. Уруглар биле чуруктарны көөр. Чылдың кышкы үезиниң онзагайын уругларга таныштырар: кыш соок, черниң кырын ак хар шыпкан, ынчалзадаа кыжын арыг агаарга агаарлаарга солун болгаш хөглүг болур. Кыжын уруглар конькилээр, лыжалаар, дөңден шанактап бадар, кыжын соок -даа болза ойнаарга солун болур.
2. Харны чаңгыс черге чыып тургаш, хар-кадайны тудуп үндүрүп болур, деп уругларга чуруктардан көргүзүп таныштырар.
3. Хар-кадайның думчуу морковь, карактары кара-кара хөмүрлер болур шээй, деп көргүзер.
4. Уругларга хар-кадайны чурууру биле саазыннарны, ховен палочкаларны, краскаларны үлеп бээр.
5. Ажылдап олурар үезинде арыг-силиг болурунга өөредип, кижизидер.

28.01.2022. Конструирование.
Тема: Кузели- биле тудуп кылыр.
Сорулгазы: уругларнын конструктор болгаш кубиктер биле ойнаар кузелин оттуруп, бот тывынгыр, чогаадыкчы чоруун сайзырадыр. Конструкторну бот — боттарынга тудуштур эки быжыглай тудуштурарын чедип алыр, салаалар ажылын сайзырадыр.

31.01.2022. Понедельник.
Долгандыр турар чүүлдер биле таныжылга.
Темазы: Мээң мага-бодум.
Сорулгазы: уругну бодунуң мага-бодунуң кезектерин шын адап, танып билиринге өөредиир. Бодунуң мага-бодунга ынак, хумагалыг болурунга кижизидер. Холдарын болгаш арнын үргүлчү чуп турар, мага-бодунга камныг, арыг-силиг болур дээрзин өөредип кижизидер.
Херек чүүлдери: чурук.
1. Уругларга шүлүкчүгешти чугаалап бээр:
Сугжугаш, сугжугаш
Мээң карактарымны эки чуг,
Карактарым чайынналзын!
Сугжугаш, сугжугаш
Мээң аскымны эки чуг,
Диштерим кылаңнашсын!
Аскым хүлүмзүрзүн!
2. Уругларга чурукту көргүзер. Чурукта кымнар барыл уругларга ададыыр, чурукта уругларның мага-бодунуң кезектерин чаңгыстап айтып ададыыр: бажы, мойну, холдары, хөрээ, ишти, буттары.
3. Чурукта уругнуң арнында кезектерни ададыыр: карактары, кирбиктери, думчуу, кулактары, аксы.
4. Кижи бодунуң мага-бодунга ынак, камныг болур, үргүлчү арыг-силиг болур, холдарын саваңнап чуур, арны-бажын база чуур, диштерин пасталап щетка биле үргүлчү чуур, деп тайвлбырлаар. Чугбас болза аарый бээр хоржок, деп чугаалаар.
5. Оюн: » Адаарымга айтып көрем!» — арнында бар кезектерни адаарга, уруг ону айтыыр: карактарың кайы, думчууң кайы дээш.о.ө.
6. Оюн: » Адаарымга көдүрүп азы шимчедип көрем» — уругнуң мага-бодунуң кезектерин адаарга уруг көдүрер: холдарың көдүр, бажың шимчет дээш.о.ө.
7. Быжыглаашкында уруглардан база катап бодунуң мага-бодунуң кезектерин чаңгыстап, бажындан будунга чедир ададыыр.
Аарывас дизе үргүлчү чүнү канчаар болган ийик бис, деп айтырып, уругну чажындан арыг-силиг чорукка өөредип кижизидер.

01.02.2022 Вторник.
Чугаа сайзырадылгазы.
Темазы:»Салаалар -биле оюн:» Матпаадыр»»
Сорулгазы: тыва улустун салаалар- биле оюннарын уругларга ойнап ооредири. Уругларнын угаан-медерелин, салаа-сайгыдын, дыл-домаан сайзырадыры. Тыва улустун оюннарын ойнап турарынга чанчыктырар.
Кичээлге ажыглаар чуулдер : салааларлыг чуруктар.

— Экии уруглар!
Уруглар, шаанда силер хире бичии уруглар, огге кежээ оруп алгаш мындыг оюнну ойнаарынга дыка ынак турган.
Оюн :»Матпаадыр»
— Салаалар- биле оюн. Салааларывысты адап ооренилинер(Салаа бурузун чыскаал аайы-биле тудуп тургаш, ажылдадыр.)
— Матпаадыр паштанзын (улуг-эргек),
Бажы — Курлуг маназын (айтыр-салаа).
Ортаа-Мерген одагланзын (ортаа-салаа),

Уваа-шээжек уруктазын(дорт дугаар салаа),
Биче-моовей буурек-баарак чизин (бичии сала).
Чээрген-чаарган чыгзын,
Арбай-хоор, арбай-хоор.

03.02.2022ч.Чурулга.
Тема: «Тавакты чараштап будуулу».
Сорулгазы: уругларга карандаштарны шын тутсуп өөредир. Бердинген шыйыгдан эртир өңневезин чедип алыр. Карандашты аксынче сукпас, ону ызырас, айыылдыг деп чуулдү билиндирер. Чурук чуруур сонуургалын оттурар.
Херек чүүлдери: альбом саазыны, өңнүг карандаштар.

04.02.2022. Пятница.
Дурзу-хевир тудары.
Тема: » Чараш аяк».
Сорулгазы: уругларның пластилин биле дүрзү-хевир тудар күзелин оттурар. Пластилинни адыш иштинге чымчадып алгаш, бичиилеп салаалар биле тудуп тургаш хевирни үндүреринге өөредиир. Уругнуң салаалар ажылын быжыктырар. Ажыл үезинде өскээр пластилинни чагбас, арыг-силиг болур, деп кижизидип өөредиир.
Херек чүүлдери: көргүзүгге аяк, уругларга чаңгыс аай өңнүг пластилинни бээр, пластилинни салып алгаш ажылдаар тускай доскалар.
1. Уруглар биле чугаалажыыр:
— уруглар бис бажыңнарывыска каяа шай кудуп ижер бис?
— кымның бажыңында аяктар барыл? Аякка чүнү канчаарыл?
— Аякка шай кудуп ижер, аякка мүн кудуп ижер, аякка чем каап чиир ышкажыл.
— Ынчангаш бис бөгүн чараш аяктарны пластилинден тудуп кылыр бис.
2. Башкы пластилин биле канчаар ажылдаарын уругларга көргүзүп бээр: пластилинни баштай адыш иштинге чымчадыыр тудар, өйдүктүр чымчак болур кылдыр адыш иштинге борбактап аай-дедир чууктаар. Оон салаалар дузазы биле ортузун оңгактай тудуп, чоорту аяк хевирин үндүрер. ( шуптузун көргүзер).
3. Уруглар пластилин биле ажылдап олурар үезинде пластилинни салдынган чүүлүнден аңгы столга чагбас деп, пластилинни аксынче сукпас деп, уругларга чагып, арыг-силиг болурунга өөредип кижизидер.

• 07.02.2022. Долгандыр турар чүүлдер — биле таныжылга.
  Темазы: » Чымчак болгаш кадыг ойнаарактар».
  Сорулгазы: Уругларга чүвелерниң материалдарын билиндирер, уругларга ойнаарактар кандыг-даа болур: кадыг болгаш чымчак болур, дээрзин көргүзүп билиндирер. Чымчак ойнаарактарны тударга, куспактаарга чымчак, кадыг ойнаарактарны тударга кадыг болур, дээрзин уругларга тутсуп тура билиндирер.
• Словарь-биле ажыл. Кадыг, чымчак.
• Херек чүүлдери: уруг бүрүзүнге 1 кадыг, 1 чымчак ойнаарак.
• Оюн: » Ойнаарактарны кадыг, чымчак аайы -биле бажыңнарынче киирер».
• Оюннуң сорулгазыу: 2 аңгы коробкага ойнаарактарны материалының аайы — биле аңгылап чыыр.
• Чорудуу:
  1. Уругларга бөлүкте бар ойнаарактарны ададыыр: кубиктер, бөмбүктер, ойнаар-кыстар, машинкалар дээш о.ө. Башкы айтып уруглар — биле айыттынган ойнаарак бүрүзүн деңге адаар.
  2. Уругларга 2 аңгы коробкада ойнаарактарны көргүзер, бирээзинде чымчак, өскезинде кадыг ойнаарактар бар, дээрзин айтып көргүзер.
  3. Ойнаарактарның шыннарлары аңгы болур: бо чымчак ойнаарактарның бажыңы, ам бо кадыг деп көргүзүп, уругларга баштай чымчак ойнаарактарны, оон кадыг ойнаарактарны холдары биле дээп билиндирер.» Чымчак ойнаарак» база кадыг ойнаарак» деп катаптадып ададыыр.
  4. Уругларга катапдадып таныштырып билиндирген соонда кым кандыг ойнааракты ап ойнаарыл, келгеш ап алырын чугаалаар. Уруглар ойнаарактарны ап алырга, кым кандыг ойнаарак ап алганын айтырар:
• -Ая сен кандыг ойнаарак ап алдың? Кадыг бе азы чымчак бээ? — — -Кадыг деп канчап билип алган бис, бо кадыг ойнааракты чаза дыңзыг тудуп көрээлиңерем, аарышкылыг кадыг болур, ам бо чымчак ойнаарак чымчак болур деп көргүзер. Кандыг ойнаарак тудуп алганын уруг бүрүзүнден айтырып, ададыыр.
  6. Оюн: » Ойнаарактарны бажыңнарынче шын чыыптаалыңар».

08.02.2022. Чугаа сайзырадылгазы. » Азырал дириг амытаннар» (инек,аът).

Сорулгазы: уругларга инек, аът азырал дириг амытаннар деп билиндирер. Оларнын эдерин,канчаар алгырарын отундурер. Оолдарынын аттарын шын адап ооредир.Дыл-домаан сайзырадыр. Азырал дириг амытаннарга ынак болурун кижизидер.

• 10.02.2022. Четверг.
  Чурулга.
  Темазы: » Шариктерни оннээли».
  Сорулгазы: Уругларнын карандаш -биле чуруп, оннеп билиринге ооредиирин уламчылаар. Карандашты шын тударынга уругнун холун болгаш салааларын чанчыктырып ооредир. Бердинген шыйыгнын иштин шын оннээринге уругну ооредир. Ажылдап олурар уезинде арыг-силиг болурунга уругну ооредип кижизидер.
  Херек чуулдери: оннуг карандаштар, альбом саазынында чуруп белеткээн шарлар база башкынын коргузуг материалы.
  1. Уруглар-биле чугаалажыр:
  — Уруглар, бо чулерил? ( карандаштар)
  — Карандаштар- биле чуну канчаар бис? Чуруур, будуур.
  — Кым бажынында бо мындыг оннуг карандаштар -биле чурутуннуп турарыл?
• — Кым чуну чуруп турганыл?
  — Богун бис урер шариктерни чараштап оннээр бис.
  2. Уругларга саазында чуруп белеткээн шарларны коргузер.
  — Бо ак саазынга бо кара карандаш — биле шариктерни чурааш, оон соонда ол шариктерни ангы-ангы чараш оннер биле будаан.
  3. Канчаар оннеп, будаанын катап база оннеттинмээн шариктерлиг чурукту алгаш, коргузуп оннээр.
  4. Уругларга карандашты канчаар шын тударын, салааларын канчап алырын коргузер.
  — Карандашты аксынче сукпас, карандашты шын тудар, чудуруктай тутпас, карандаштын бажы сына бээр. Карандашты бо салаалар биле эптиг, быжыг кылдыр тудуп алыр. Саазын шимчевес кылдыр бо бир холу биле кыдыындан базып алыр.
  5. Уруг бурузунге чедип карандашты шын тутсуп, шын оннедип эгелеп бээр.
• 6. Чуруп каапкан соонда уруглар — биле эвээш шимчээшкинниг оюнну ойнаар.Уруглар — биле долгандыр холдарындан четтинчип алгаш » Шарикчигеш урдун! Амдаа улам урдун! Шарикчигеш улгааткаш, чарлып чаштай берген! «- дээш холдарын салдынчыптар.

11.02.2022.пятница.
Конструирование.
тема :»Кажаа, херим бичии ыт оглунга»
Сорулгазы: уругларга эптээр конструкторлар -биле эптеп тургаш дурзу-хевир ундуруп ойнадып ооредир. Уругларнын сагынгыр- тывынгыр, чогаадыкчы чоруун сайзырадыр. Кылып алган ажылын унелеп, чарашсынып билиринге кижизидер.
Кичээлге херек чуулдер : эптээр конструкторлар.
Оюн кичээл:
Уругларны хевис кырынга олуртуп алгаш оюн кичээлди эрттирер.
— Уруглар эптээр конструкторлар биле чуну канчаар чувел? (Уруглардан айтырып харыыладыр).

— Уруглар бисте бичии ыт оглу аалдап келген. Чаптанчыг ыт оглунга кажаа, ону догандыр херимден кылып бээр бис бе?
— Улуг конструкторлар биле кажаадан, бичиилеринден херимден кылып берээлинер, уруглар.
Уруг бурузунге конструкторларны улеп бээр.
Сула шимчээшкин:
Мажаалайнын шыраан корем,
Бажын тудуп ажылдап тур,
Балды — биле ток-ток,
Хирээ-биле хиг-хиг.
— Ам бичии ытчыгашка кажаа, херимден кылып берээлинер уруглар.
— Эр-хейлер, ытчыгашка шупту кажаа, херимни кылып берген.
-Богун чулерни кылып ооренип алдывыс, уруглар?» (кажаа, херим).

Хундулуг ада-иелер! Коронавирус деп коргунчуг халдавырлыг аарыг делегейнин улуг чурттарында тарап, улуг айыылды тургузуп турар. Баш бурунгаар аарыгны тодараткаш эмнеп-даа турар болза, аарыгдан камгаланмас болза, аарый берип болур дээрзин тодараткан. Ада-иелер баш бурунгаар ажы-толунернин ойнаар ойнаарактарын болгаш ургулчу тудар, сонуургаар чуулдерин кара саван-биле изиг сугларга хунде 3-4 катап чуп берип турарынарны сагындырдывыс. Бо уеде силер уругларынар-биле бистин кижизидикчи башкыларывыстын арга-сумезин ажыглап чаа-чаа оюннарны, билиглерни кады шингээдип, уругларны алаактырып, кады ойнавышаан, ооредирин кузедивис. Мону кылыры берге-даа бол, уругларывысты деткип, кады бир демниг дыштанып, кижизидилгениң чыгдынган байлак аргалары-биле уругларывысты таныштыраалынар (баштак, чагыг, сургаал, йөрээл, угаадыг, сагындырыг, дилег, чеме, хоруг, көгүдүг, шоодуг дээш өске-даа аргалар) #демнигчорук Уругларынар-биле ооренмишаан ойнаарынга ажыглаар шолулгелер (ссылкалар): -Уругларынар-биле шимченгир оюннар ойнаксап турар болзунарза мону базывыт: https://daynotes.ru/podvignie_igri_dlya_detey_v_pomeshenii/

-Чуруттунуксап турар болзунза, мону базывыт: http://risuemdoma.com/video

-Солун номнар уругларынар-биле номчуксап турар болзунза, мону базывыт:https://mishka-knizhka.ru/skazki-dlay-detey/

— Солун аудиономнар уругларынар-биле дыннаксап турар болзунза, мону базывыт: https://deti-online.com/audioskazki/

— Уругларынар-биле танцылап-хоглексеп турар болзунза, мону базывыт: list=PLJjGmM6lHmBZc40XpBWsLYR0YYvqgu2bm

Уругларынар-биле танцылап-хоглексеп турар болзунза, мону базывыт: list=PLJjGmM6lHmBZc40XpBWsLYR0YYvqgu2bm